Photo hierboven: Holland, zwaar bewolkt, Little Owl (Steenuil), groot 22cm, afstand 35m, neemt regenbad, equivalent 1260mm.

F11: volledig scherm

Waarom deze speciale APERTURE Mode Birds?

APERTURE mode Birds is niets bijzonders, maar een in de loop der jaren beproefde combinatie van instellingen van enkele (semi) professionele Nikon camera’s zoals D500, Z50 en Z7 II, twee ultra lichte Phase Fresnel Nikkors en incidenteel een asferische teleconverter welke samen tot op1500mm 35mm equivalent opleveren, aanevuld met een handvol fotografische standaardtechnieken. Met deze APERTURE Mode Birds kun je tijdens het fotograferen nagenoeg al je tijd en aandacht wijden aan de vogels en hun doen en laten, waaronder juist die interessante onverwachte acties zoals vechten, paren, voeren en dergelijke, in plaats van het voortdurend bijstellen van camera en objectieven. En eenmaal in APERTURE Mode Birds ingesteld is je camera voortaan altijd na inschakelen onmiddellijk klaar voor fotograferen in APERTURE Mode Birds: pak hem op, schakel hem aan, richt op de vogels, kader en druk af …

Kijk eens naar deze vier situaties, typerend voor vogelfotografie:

De Kokmeeuw boven het nest zal binnen enkele ogenblikken wegvliegen. Eén of meerdere Kauwen zullen ooit gaan opvliegen en de Steenuil zal al snel op mij/jou zijn uitgekeken. En om de naar beneden suizende Visdief goed gefocusseerd en op het juiste moment te fotograferen moet je echt heel goed met de camera volgen wat er gebeurt om deze actie in één of meerdere beelden te vangen!

Deze vier voorbeelden laten zien dat je bij vogelfotografie vaak nauwelijks tijd hebt om instellingen van je camera of lens aan te passen! Mede daarom is vogelfotografie lastig. Het gaat niet alleen om die dikke telelenzen maar naast camouflage, het herkennen van vogels en hun geluiden, goed fotografisch materiaal en de juiste instellingen daarvan, moet je vooral ook het gedrag van de vogels kennen en op hun onverwachte acties anticiperen om precies op tijd je camera richten en op het juiste moment afdrukken! Voor optimaliseren van instellingen is vaak geen tijd. Zeker als je onverhoopt ook nog je converter moet verwisselen of wegnemen of moet in – of uitzomen …

Serieuze vogelfotografie vergt kennis van vogels, hun voedsel, broedgewoonten en trekgedrag maar vooral ook hun “specifieke” gedrag, soort na soort na soort, hier in Holland of elders, in voorjaar, zomer, herfst en winter. Los daarvan moet je snel en goed met je camera en al het andere materiaal kunnen omgaan, adequaat reageren in spannende situaties en meestal met meerdere combinaties van statief, rijstzak, camera’s, lenzen, converters enzovoorts kunnen omgaan, terwijl:

Kleine vogels ver weg optimale instellingen vereisen voor maximaal detail en dus MINIMALE ISO waarden.

Snelle acties van vogels minimale BELICHTINGSTIJD (soms resulterend in HOGE ISO waarden) vereisen.

Verandering van weer of beschikbaar licht je soms dwingen om snel materiaal en of instellingen aan te passen

Soms wil je schakelen van full screen FX mode (panorama) naar DX mode (cropped) of vice versa zoals hieronder:

Al met al ben je tijdens het fotograferen dikwijls meer dan je lief is bezig met check en reset van APERTURE, ISO waarde en of Belichtingstijd en of het wisselen van lenzen of converters. Dus rijst automatisch de vraag: “Zou ik dit alles niet grotendeels kunnen automatiseren en mijn slimme camera het denkwerk laten doen zodat ikzelf beter op de vogels kan letten en gewoon van mijn fotografie genieten? En ja, dat kan! Gedurende enkele jaren en met flink wat uitzoekerij bedachten wij onze “APERTURE Mode Birds”. En deze diafragmagestuurde werkwijze werd op den duur een verrassend effectieve, uiterst comfortabele en betrouwbare combinatie van enkele standaardtechnieken: APERTURE mode, Easy EXPOSURE Compensation, Back Button Autofocus, structural Underexposure, Automatic ISO Sensitivity Setting en, wanneer nodig uiteraard en geheel los ervan, aangevuld met het ook in vogelfotografie incidnteel benodigde “Focus and recompose“. Afgezien van die laatstgenoemde standaardtechniek bleken al deze technieken perfect in één werkwijze te passen, onze “APERTURE Mode Birds”, Dit lukte mede dankzij de ruime programmeerbaarheid van de Nikon D500, Z50 and Z7 II camera’s. APERTURE Mode Birds werkt echt, elke keer weer, jaar in jaar uit al!

In dit verband: recentelijk, februari 2026, constateerden wij dat de signaal-ruis verhouding van onze onlangs aangeschafte Z7 II beeld sensor heel acceptabele foto’s tot op ISO waarden 180.000 ISO produceerde. Kijk bijvoorbeeld eens naar de opnamen van de Yellowhammer (man Geelgors) in behoorlijk donker weer ‘s avonds laat. Wij verhogen derhalve onze maximum ISO waarde in APERTURE Mode Birds van 6400 ISO naar 180.000 ISO hetgeen een verbetering van ongeveer twee stops impliceert wel te verstaan! (We hebben dit nog niet op de D500 getest).

Holland febr 2026 late afternoon cloudy, Yellowhammer (female Geelgors), size 17cm, distance 10m, Nikon Z7 II Nikkor 500mm f/5.6E PF VR equivalent 750mm, ISO value 180.000.

Hieronder een vergelijkbare opname nu echter van man Geelgors, ook in onze tuin met dezelfde apparatuur, bij zonlicht:

Holland january 2026 late afternoon cloudy, Yellowhammer male (Geelgors), size 17cm, distance 10m, Nikon Z7 II Nikkor 500mm f/5.6E PF VR equivalent 750mm, ISO value 560.

Tussen haakjes: je kunt hoogstwaarschijnlijk iets dergelijks als onze APERTURE Mode Birds opzetten met gelijksoortig materiaal van Canon, Fujifilm, Leica, Panasonic, Sony en anderen, hoewel en voor zover wij weten, Nikons mirrorless camera’s toch altijd dat unieke voordeel hebben van die uitzonderlijk grote opening voor licht-transmissie van lens naar beeldsensor.

Holland febr 2026 late afternoon cloudy, Yellowhammer (Geelgors), size 17cm, distance 8m, Nikon Z7 II Nikkor 500mm f/5.6E PF VR equivalent 750mm, ISO value180.00.

Nikon Z7 II met grote opening voor lichttransmissie.

Enkele opmerkingen betreffende maximale ISO waarden

Standaard – in vogelfotografie – is ISO waarde 6.400 bij donker weer zo ongeveer onze persoonlijke bovengrens en ISO 3200 bij goed licht. Recente Nikon DSLR‘s en Z Series MLC’s leveren echter heel behoorlijke vogelfoto’s bij veel hogere ISO waarden waarbij opnamen, welke zelfs nog wel tot ISO 12.800 nog redelijk bruikbaar zijn. Het is daarom ook echt de moeite waard om te experimenteren met hogere ISO waarden, met name bij snelle acties van vogels. Kijk bijvoorbeeld eens naar enkele voorbeelden op pagina ISO.

Onze algemene stelregel in dezen is en blijft echter: Wat meer ruis is altijd nog te verkiezen boven een onscherpe foto want die is letterlijk waardeloos.

APERTURE Mode Birds in de praktijk:

Pak je camera en zet deze zo nodig weer AAN (de camera is in principe laatstelijk uitgeschakeld in APERTURE Mode Birds en start dan automatisch ook weer in die modus op):

1. Check en reset zonodig je Bovengrens belichtingstijd bij, bijvoorbeeld 1/500 of 1/1000 seconde en je bovengrens ISO waarde op bijvoorbeeld 12.800, m.a.w. accepteer liever enige ruis maar vermijd bewegingsonscherpte, alles min of meer afhankelijk van het type vogel(actie) dat je verwacht.
2. ofwel: Focusseer op de vogel(s), verspil geen tijd aan (her)compositie, maar stel meteen scherp en maak opname(s) ofwel: uitsluitend als je er de tijd voor hebt en wanneer echt nodig: gebruik “Focus and Recompose”.
3. Druk op RELEASE en maak je foto (‘s).

De volledige instellingen “APERTURE Mode Birds” staan op Settings A Mode Birds D500, Settings Z50 A Mode Birds en Settings A Mode Birds Z7 II.

…